Chơi game là một trải nghiệm tương tác hai chiều, chúng ta chơi game, nhưng đồng thời game cũng ảnh hưởng đến chúng ta. Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu xem game đã điều khiển ý nghĩ, hành vi, cảm xúc của chúng ta như thế nào. Đặc biệt, hãy cũng tìm hiểu xem điều gì đã hình thành nên một fanboy, hành động của họ do những yếu tố nào kiểm soát, chi phối tạo nên.
Theo định nghĩa của từ điển Oxford, fanboy là cụm từ để chỉ người nam giới có đam mê đặc biệt cuồng nhiệt với một môn giải trí nào đó như truyện tranh, âm nhạc, phim ảnh hoặc tiểu thuyết khoa học viến tưởng. Đam mê của họ có nhưng thái quá và bảo thủ thì không. Trong những năm gần đây, cụm từ “fanboy” có xu hướng được cộng đồng game sử dụng rộng rãi như từ lóng để chỉ những ai bênh vực lý lẽ của mình một cách bảo thủ, bất chấp đúng sai và không thừa nhận sự tồn tại của các ý kiến trái chiều.
Cuộc chiến fanboy vốn đã xuất hiện từ rất lâu, từ thời kỳ phôi thai của ngành công nghiệp game như quan hệ giữa SEGA và Nintendo. Ngày nay, chúng ta có thể thấy xung đột giữa họ đã mở rộng khá nhiều, như Call of Duty và Battlefield, Forza Motorsport và Gran Turismo, Star Trek với Star Wars, Xbox với PlayStation. Chỉ cần xuất hiện hai phe tồn tại song song, game thủ của cả hai bên sẽ làm mọi cách để bảo vệ cho sản phẩm yêu thích của mình. Trong suy nghĩ của một vài người, họ vốn sẵn có tư tưởng coi thường, thậm chí khinh bỉ và khó chịu khi nhắc đến fanboy vì sự vô lý của đối tượng này. Nhưng cũng cần lưu ý rằng những suy nghĩ phi lý và hành động phô trương của các fanboy ít nhiều đều có ảnh hưởng nhất định đến tất cả mọi người, kể cả khi họ không cố tình làm điều đó.
Đối với nhiều người, lựa chọn một chiếc console chơi game hay một dòng game là một quyết định quan trọng. Việc thanh toán cho các game độc quyền trên nhiều hệ máy khác nhau với đại đa số người chơi là bất khả thi vì thế họ chỉ có một lựa chọn và buộc phải từ bỏ cơ hội được chơi game trên nhiều nền tảng. Sau đó, game thủ sẽ đầu tư đáng kể thời gian và tiền bạc vào lựa chọn của mình, và việc đầu tư này có thể khiến họ gắn liền giá trị bản thân với sự lựa chọn. Do đó, bất cứ bình luận thiếu tích cực nào về lựa chọn của họ cũng có thể bị xem như công kích cá nhân. Vậy, tại sao fanboy lại hành động điên cuồng như vậy?
 |
|
Hành động như fanboy chỉ thuần túy là lẽ tự nhiên, nhưng môi trường xung quanh việc chơi game đã đẩy chủ nghĩa fanboy lên một thái cực mới. |
Câu trả lời ngắn gọn là họ đang mắc phải sự mâu thuẫn về mặt nhận thức (cognitive dissonance). Từ cuối những năm 1950, Leon Festinger đưa ra thuyết về sự bất hoà nhận thức cho phép giải thích quan hệ giữa thái độ và hành vi. Trong đó, cognitive dissonance đề cập tới một mâu thuẫn nội tại vì nó chủ thể ở trong một trạng thái bứt rứt, khó chịu và phải loay hoay tìm cách thoát ra. Mâu thuẫn ở đây có thể xuất hiện do một sự hiểu biết mới nào đó - cái ngược hẳn lại với niềm tin từ trước tới nay và từ đó gây ra tình trạng đau khổ, giằng xé, vì không muốn niềm tin bị mất đi, cũng không thể tự chối bỏ suy nghĩ mới.
Chẳng hạn như một người nào đó có niềm tin cố hữu rằng Wii là console mạnh nhất từ trước đến nay, sau đó có người chỉ ra rằng Wii không mạnh bằng các thiết bị console khác và cũng có ít game bom tấn hơn, lúc đó người tin tưởng vào Wii sẽ nảy sinh cảm giác mâu thuẫn về nhân thức. Điều quan trọng là thông thường cảm giác mâu thuẫn sẽ trôi qua rất nhanh và người ta hay có xu hướng mình đúng, người khác sai và trút sự bực tức lên người có ý kiến trái ngược.
Có khá nhiều cách để giảm thiểu sự bất hòa nhận thức và chúng cũng đi theo hai hướng khác nhau, hoặc hỗ trợ hoặc phá bỏ niềm tin. Một trong những số đó là tự thay đổi lại suy nghĩ của chính mình. Về mặt lý thuyết, đó là hình thành sự ưu tiên thích ứng, còn trên thực tế sự việc diễn ra tương tự như truyện “Con cáo và chùm nho”.
Chẳng hạn một người muốn mua Xbox 360 nhưng lại không có tiền, thực tế anh ta sẽ nghĩ “Tôi không muốn mua Xbox 360, đấy chỉ là thứ vớ vẩn Microsoft cố gắng quảng cáo cho bằng được”. Trong trường hợp này, sự mâu thuẫn đã được giảm thiểu bằng cách từ chối những ham muốn gây ra xung đột. Ngoài ra còn một cách nữa là thay đổi sự chú ý vào các loại bằng chứng khác nhau. Bình thường chẳng ai mất công đi tìm kiếm, nghiên cứu các bằng chứng hỗ trợ cho niềm tin của mình trừ khi họ đang rơi vào trạng thái mâu thuẫn nhận thức. Về cơ bản, người ta chỉ chú ý đến những gì củng cố, phù hợp với niềm tin của mình và gạt bỏ những bằng chứng không phù hợp với niềm tin ấy.
Mâu thuẫn về nhận thức và các cách giảm thiểu mâu thuẫn nói chung là phổ biến ở tất cả mọi người. Khi đầu tư tiền bạc và thời gian vào một thứ gì đó, chúng ta thường tạo nên mối liên kết giữa sở thích và giá trị của bản thân. Để bảo vệ niềm tin của mình, con người thường sử dụng các phương thức cả hợp lý lẫn bất hợp lý. Chúng ta hợp thức hóa, từ bỏ cảm xúc của mình, cóp nhặt và lựa chọn những gì phù hợp với suy nghĩ cá nhân và sự yêu thích của mình.
Hành động như fanboy chỉ thuần túy là lẽ tự nhiên, nhưng môi trường xung quanh việc chơi game đã đẩy chủ nghĩa fanboy lên một thái cực mới. Ngày nay, game thủ đều là những người sử dụng Internet thành thạo,do đó niềm tin của họ thường xuyên bị thách thức là điều dễ hiểu. Cần nhớ rằng, ngay cả những sản phẩm tốt đôi khi cũng là mục tiêu của lời bình luận thiếu tích cực.
Tương tự như vậy, những thứ được gọi là “sự thật” hỗ trợ hay chỉ trích cho một sản phẩm nào đó xuất hiện đầy rẫy trên mạng, biến Internet thành một nơi hoàn hảo để tạo ra xung đột niềm tin và các hành động vô lý. Các cuộc công kích vào niềm tin nhiều khi có thể nhanh chóng trở thành công kích cá nhân và đó là lúc hành động trêu chọc xuất hiện. Điều quan trọng nhất cần phải nhớ là tất cả chúng ta đều vô lý và ai cũng là fan, tuy vậy, khi có những bằng chứng xác đáng nhất thì kể cả những fan thuộc hàng hardcore nhất cũng phải xem xét lại hành động của mình.
Nguyễn Hào
This is dummy text. It is not meant to be read. Accordingly, it is difficult to figure out when to end it. But then, this is dummy text. It is not meant to be read. Period.